AKRAN ZORBALIĞI

Tuğba Arıkan
Tuğba Arıkan

Çocuklar, doğduklarında ilk olarak ailesi ile iletişim kurmaktadır. Daha sonra bu iletişim kurduğu çevre genişlemektedir ( teyze, hala, amca, gibi).

Okul çağına geldiği zaman ise; akranları çocuğun arkadaşı olmaya başlar ve ilerleyen dönemde de sadece akranlar ile iletişim halinde olurlar.

Akran, yaş grubu arkadaşlarıyla bağlantılı çocuk ya da ergenlerde aynı yaş gruplarını ifade eden bir kavramdır. Akranları ile iyi bir iletişim kuran çocuk veya ergen sosyal anlamda da diğer arkadaşlarına göre önde olur. Unutulmamalıdır ki çocuğunuzun akranları onların en yakını ve aynı zamanda sırdaşı olabilmektedir.

PEKİ, AKRAN ZORBALIĞI NEDİR?

Akran zorbalığı; yaşamın her evresinde olan büyük veya küçük grup fark etmeksizin güç dengesinin bozulmasıdır. Akran, kasıtlı olarak zarar verme amacı taşımaktadır. Bir davranışı zorbalık saymamız için; o davranışın süreklilik özelliği taşıması gerekmektedir. Yani, zorbalığı yapan kişinin bu tür eylemleri bir kez değil devamlı yaptığı anlamını taşımaktadır. Akran zorbalığında; zorbalığı yapan(zorba) ve kurban arasında fiziksel ya da psikolojik güç dengesizliği olur. Kurban, zorba karşısında genellikle kendini çaresiz ve savunmasız hissetmektedir.

ZORBALIK ÇEŞİTLERİ

Sözel Zorbalık: Herhangi bir kişiye yönelik olarak sistemli bir biçimde yapılan, kişinin benliğini, psikolojik ve sosyal gelişimini, ruhsal durumunu olumsuz etkileyen her türlü olumsuz yargı, atıf ve sözel davranışlardır (örneğin: kişinin bedensel görünüşüyle alay etme, konuşma veya şivesiyle alay etme, adı ya da soyadıyla dalga geçme, küfür etme vb).

Fiziksel Zorbalık: Karşısındaki insanın canının yanmasına, yaralanmasına veya ölümüne sebep olacak kasıtlı davranış ya da davranışlardır.

Dışlama: Herhangi bir kişiyi yalnızlığa mahkum etme veya buna teşebbüste bulunma, etkinliklere davet etmeme, haber vermemedir. Grubun içine almamak, onu görmezden gelmek gibi davranışlarda bulunmadır.

Dedikodu: Bir kişi hakkında kişinin bulunmadığı ortamlarda asılsız sözler söyleme, duyduğunda rahatsız olacağı sözler söylemektir.

Eşyalara Zarar Verme: Bir kişinin eşyalarına bilerek kasten zarar verme. Eşyalarını ya da yiyeceklerini zorla alma, kantinden zorla bir şey ısmarlatma, defterini karalama vb.

Siber Zorbalık: Günümüzde teknoloji yoğun şekilde kullanılmaktadır. Gençler ve çocuklar özellikle çok yoğun şekilde vakitlerini teknoloji alanında kullanmaktalar. Bu yüzden de akran çevresi olarak bunu kötüye kullanmalar gün geçtikçe artmaktadır.

ZORBALIĞA MARUZ KALAN ÇOCUKLARDA KARŞILAŞILAN PROBLEMLER

Psikolojik Olarak: Var olan sorunların alevlenmesi ( kekemelik), uyku sorunları, depresyon

okul fobisi, intihar düşüncesi ve girişimi görülmektedir.

Akademik Olarak: Ders başarısında düşme, dikkat eksikliği, ders içi uyumsuzluk, okul reddi.

Sosyal Olarak: Düşük benlik saygısı, azalmış kendine güven, olumsuz kendilik algısı, güvensizlik ve içine kapanıklık, utangaçlık, arkadaşları tarafından ihmal edilme duygusu gibi ciddi sorunlar görülebilmektedir.

AKRAN ZORBALIĞINA MARUZ KALAN BİR ÇOCUK NASIL ANLAŞILIR?

 Okuldan ve arkadaşlarından hiç bahsetmemesi

 Eve arkadaş getirmemesi veya hiç arkadaşlarına gitmemesi

 Kendisiyle ilgili olan konularda veya partilere arkadaşlarını davet etmemesi

 Korkulu rüyalar görmesi, uykusunda ağlaması veya altını ıslatması

 Sürekli uyumak istemesi

 İçe kapanma, davranışları görülebilmektedir. 

ZORBALIK YAPAN ÇOCUĞUN AİLESİ NE YAPMALI?

 Yaptığı davranış hakkında konuşulmalı ve bunu neden yaptığı sorulup sakin bir şekilde sorulmalı

 Çocuğa veya ergene yapılan davranışın onaylanmadığı kesin ve net olarak bildirilmeli.

 Aile üyelerinden bu davranışı yapan, kişi uyarılmalıdır.

 Aile, okulla mutlaka işbirliği yapılmalıdır.

 Kurallara uyduğunda çocuğunuzu mutlaka pekiştirin, ödüllendirin. 

ZORBALIĞA MARUZ KALAN ÇOCUĞA AİLESİ NE YAPMALI?

 Çocuğunuzla açık iletişim kurun. Söylediği şeyleri tartışmak yerine duygularını öğrenin.

 Zorbalığın nerede ve nasıl yapıldığını öğrenin.

 Olumlu stratejiler geliştirmelerine yardımcı olmak gerekir (yeni arkadaş ortamı vb.)

 “Sende aynısını ona yap” demenin büyük zarar getireceğini unutmayın.

 Olaylar karşısında sakin kalıp kendi düşüncelerinizi kontrol edin.

 Çocuğunuzu asla suçlamayın.

 Bu durumda kendisinin problemi çözmesi gerektiğini söylemeyin. Yaşamış olduğu problem karşısında yanında olduğunuzu belirtin. 

 Eğer çocuğunuz anlattığı şeyi başka birilerine anlatmamasını isterse bunu onaylamayın çünkü bu davranış zorbalığı yapan kişiyi korumak anlamına gelir.

 Çocuğunuza okulda kendisinin güven duyduğu yetkili kişileri örnek verin ve yardım almasını sağlayın. 

Zorbalığa maruz kalan çocukların aileleri ve okul yetkilileri bir araya gelerek iş birliği yapmalılar. Bu süreçte; çocuğunuza karşı, ılımlı ve destekleyici tarzda bir ebeveynliği tercih etmelisiniz.

- Elbistan Kaynarca, Tuğba Arıkan tarafından kaleme alındı
https://www.elbistankaynarca.com/makale/9755071/tugba-arikan/akran-zorbaligi