HAYATIMIZA GİRİYORLAR: ELEKTRİKLİ ARAÇLAR

Aykut Yıldırım
Aykut Yıldırım

Elektrik toplumuna dönüşümümüz devam etmekte ve artık elektriksiz bir hayatyaşayan tüm insan nesilleri için düşünülemez bir hal almaya başladı. Özellikle karbon üretimi ve gaz halindeki karbon bileşiklerinin atmosferde ısıyı tutması sonucu oluşansera etkisinin çok büyük iklimsel tehlikeler yarattığının tespiti ile çevreyi koruyan teknolojilerin gelişiminin hızlandırıldığı bir sektör halini aldı; Elektrikli araçlar…

2020 yılı verileri ile dünya üzerinde kamyonundan mobiletine kadar 1.8 ile 2 milyar arası motorlu (içten yanmalı) taşıtın aktif kullanıldığı tahmin ediliyor. Bu sayının yarısı bile 1 milyar hidrokarbon yakan ve atmosferi karbona boğan araç demek. Karbon üretimini frenleyebilmek adına uluslararası organizasyonlar ve bu organizasyonlara bağlı hükümetler bir dizi kotalar ve standartları zaman içerisinde yürürlüğe koyarak karbon emülsiyonunu ve hidrokarbon yakımını azaltmaya çalışmaktadırlar. Bu çalışmaların otomotiv sektöründeki karşılığı önce ‘Hibrit’ sonra ise artık günümüzde pek çok yeni modelle kullanılmaya başlanılan ‘Tam elektrikli’ araçlardır. Siz değerli okurlarıma önce hibrit teknolojisinden başlayarak tam elektrikli araçlara doğru bu motor teknolojileri hakkında kısa bilgiler vereceğim.

Hibrit teknolojisi isminden de anlaşılacağı üzere melezleme- karışım yapma anlamında yani farklı enerji kaynakları ile çalışan iki güç üretecinin birlikte çalışması anlamında kullanılmıştır. Bu tip güç ünitesine sahip araçlarda genelde benzin-elektrik motorları veya yollarda az görülse de dizel+ elektrik motorları kullanılmaktadır. Hibrit üst çatısı altında bu kategori; Mildhibrit, tam hibrit ve plug in hibrit olarak üç farklı kategoriye ayrılmış ve yine üç kategorideki araçlar yollarda başarılı bir şekilde günümüzde çalışmaktadırlar. Mild hibrit araçlarda emülsiyon değerlerini düşürebilmek adına içten yanmalı motorun çok efor sarf edip, çok yakıt yakacağı kalkış ve ani hızlanma durumlarında marş motoru büyüklüğünde bir elektrik motorunun desteği ile çalışsan ikili sistemdir. Hafif hibrit olarak adlandırılabilecek mildhibritlerde bu destek ile içten yanmalı motor daha az yakıt yakarak karbon üretimi azaltılmaktadır. Ayrıca mildhibritin elektrik motoru çalışmadığı zamanlarda şarj dinamosu gibi davranarak beslendiği aküyü de şarj edebilmektedir. Bu şarj özelliği tüm hibrit ve tam elektrikli araçlarda değişik versiyonlar ile mevcuttur. Tam hibrit araçlar ise az önce bahsettiğimiz marş motoru şeklindeki elektrik motorunun daha büyükleri ile donatılmış versiyonlarına sahip olan araçlardır.Tam hibrit araçlardaki elektrik motorları aracı kendi gücü ve batarya kapasitesine göre belirli bir mesafe içten yanmalı motordan destek almadan götürebilmektedir. Ayrıca içten yanmalı motora desteğide yine mildhibritteki sistem gibi devam etmektedir. Şehir içinde ve kısa mesafelerde içten yanmalı motora ihtiyaç kalmadığı için büyük yakıt avantajı sağlanmaktadır ve içten yanmalı motor devrede iken akülerini şarj etmektedir. Bu tip hibrit araçlarda da akü kendi kendine yani dışarıdan destek almadan şarj olmaktadır ve bu akünün şarj süresini uzattığı için bu soruna çözüm olarak plug in hibrit(fiş bağlantılı) hibritler üretilmiştir. Plug in hibrit araçlar batarya sistemi gelişmiş ve dışarıdan şarj edilebilme özelliğine sahip içten yanmalı- elektrik motoru ikilisine sahip araçlardır. Bataryanın gelişmiş olması ve dışarıdan şarj edilebilmesi hem elektrik motorlarının güç kapasitesini hemde elektrik ile gidilebilecek menzili artırmıştır.

İşte bu çalışmalar araç teknolojisi nihai varış noktası olan tam elektrikli araçlara yöneltmiş ve içten yanmalı motor performansını hatta daha üstünü yakalayabilen DC akımlı, ergonomisi araçlara yerleştirmeye uygun elektrik motor ünitelerinin tek başına kullanılabildiği tam elektrikli araçların kullanımına 2018 yılı sonunda başlanmıştır. Kullanımı diyorum çünkü gerisinde uzun bir geliştirme dönemi var zaten. İçten yanmalı motorlu araç teknolojisini kaçıran ülkem elektrikli araç teknolojisini yakalamış ve çok sevindirici haberler bu sektörden gelmektedir. Bu konuyu sizlere hangi noktadan gelip neleri başardığımızı bir yazı ile anlatacağım. Şimdi uzun uzadıya elektrik motoru ve performansını burada anlatsam birkaç hafta yazmam gerekecek, bunun yerine sizlere az ama önemli birkaç bilgi vereyim. Birincisi ve müşteri için en avantajlı olanı elektrik motorlarının parça sayısı bir içten yanmalı motora göre çok az olduğu için arıza yapma olasılığı da çok az oluyor. Yani tam elektrikli araçların bakımı kolay ve tamir süresi çok az olacak. Bu özelliği servis ve yedek parça sektörünü üzecek fakat müşteriyi sevindirecektir. Diğer bir özellik çevreci olma konusunda ise toplam kullanım ömrü yani 10 yıl veya 130 bin kilometrede elektrikli araçlar içten yanmalı motorlu kardeşlerine kıyasla sadece bir tık diyebileceğimiz bir karbon salınımı avantajları var, neden mi? Pil teknolojisinin üretimi için salınan karbon miktarı üretilen araca eklenince toplam ömürde elektrikli araçların avantajını oldukça azaltıyor. Pil teknolojisi geliştikçe bu çevrecilik avantajı artacaktır, geliştirilmesi de gerekiyor; Günümüzde elektrikli araçlar yine içten yanmalı kardeşlerine göre daha ağır ve iç hacimleri pilleri nedeni ile daha az.

Sevgili okurlarım bu araçlara ileride daha çok değineceğiz gibi geliyor, bugünün şartları söz konusu olduğunda fiyat konusunda ise değil elektrikli veya hibritlerin, normal orta sınıf bir benzinli ya da dizel aracın bayii fiyatları bile ortalama bir hane halkı alım gücünün çok üzerinde kalıyor. Bu neden ile fiyat performans karşılaştırmasını belki piyasanın oturacağı bir zamana ertelemek gerek. İyi okumalar diliyorum.

- Elbistan Kaynarca, Aykut Yıldırım tarafından kaleme alındı
https://www.elbistankaynarca.com/makale/10438415/aykut-yildirim/hayatimiza-giriyorlar-elektrikli-araclar