ÇOCUKLARDA KORKU VE KAYGI

 

‘Korku’ yaşamın doğal bir süreci ve parçasıdır. Unutulmamalıdır ki en küçük yaş grubundan yetişkinliğe kadar her birey korku ve kaygı yaşamaktadır.

Korku tam olarak nedir? Korku ve kaygı aynı şey midir? Korku ve kaygı birbiri ile benzer duygular olduğu için; bu duyguların karıştırılması doğaldır. Korku, anlık ve tehlike anında hissedilen, kaynağı belli olan heyecansal verilen bir tepkidir. Kaygı ise; neyin neden olduğu belirsiz, etkisi uzun süren ve çoğunlukla bilinmeyene karşı gelişmiş olan içsel geliştirilen bir durumdur. Korku ve kaygı belli bir düzeyde olduğu sürece, koruyucu bir işlevi olduğu da unutulmamalıdır

Çocukların belli yaş dönemlerinde yaşamış olduğu korkular vardır. Çocuklar, yaşamın ilk yıllarından itibaren korunmaya muhtaçtırlar. Çocuğun, kendini koruyabilme becerisi uzun bir zaman almaktadır. Çocuk; dış dünyadan gelen, bilinmeyenden korunması için geliştirdiği reaksiyon genellikle korku olmaktadır. Sağlıklı gelişen bir çocuğun korkması normal bir süreçtir.

Bazı korkular, çocuğun yaş dönemine göre gelişimsel olarak ortaya çıkabilir ve sonra kendiliğinden kaybolabilir. Çocuğun yaşamış olduğu korkular, gelişimine ve yaşına bağlı olarak zamanla değişime uğrar. Çocuğun yaşamış olduğu korkular zamanla somutlaşır, yaşamış olduğu hayaller gerçekmiş hissi vermektedir. Çocuğun soyut düşünme becerisinin gelişmesiyle birlikte; bilinmeyen ona korkutucu gelmektedir.

YAŞ DÖNEMLERİNE GÖRE KORKULAR

Bebeklik dönemi: Yüksek ses, aniden olan gürültü, büyük nesneler, tanımadığı yabancı kişiler.

1-2 yaş: Ebeveyninden ayrılma korkusu, ev/ortam değişikliği, tanımadığı yabancı kişiler, tuvalet.

3-5yaş: Ebeveyninden ayrılma, karanlık, hayvanlar, gece duyduğu sesler.

5-6 yaş: Ebeveynden ayrılma, karanlık, canavarlar, hayalet, hayali kahramanlar, şimşek/gök gürültüsü, yalnız uyuma korkusu.

 

Çocuğun yaşamış olduğu korku için: ‘bunda korkulacak ne var, artık annen olmam, seni başkasına veririm, ben artık senin baban değilim’ gibi ifadeler kullanmamaya özen gösterin. Bu söylemler, çocuğun korkusunu arttırır ve reddedilme duygusunu yaşamasına neden olacaktır.

Yaşanan korku karşısında; onu dinleyin ve onun yaşamış olduğu korkuyu ciddiye alın. Bu süreçte çocuğa doğru yaklaşım önemlidir. Çocuk, hissetmiş olduğu olumsuz duygu karşısında rahatlamak ve güvende olmak isteyecektir. Onu anladığınızı, hissetmesi çocuğu rahatlatacaktır.

NELER YAPILABİLİR?

 Çocuğunuza onu anladığınızı hissettirin: çocuğun yaşamış olduğu duyguyu yok saymayın, yaşamış olduğu bu duyguyu kabullenin. Çocuğunuzun yaşadığı korku hayal ürünü olsa bile onu anladığınızı hissettirin ve onunla empati kurmaya çalışın. ‘Evet haklısın, bende senin yaşındayken bundan dolayı korkuyordum. Bu korkunu anlıyorum’ gibi benzer ifadeler kullanarak duygu yansıtması yapabilirsiniz.

 Çocuğunuza güven verin: Sevinmek, üzülmek, şaşırmak gibi korkuda diğer duygularımız gibi normaldir ve gelişimin bir parçasıdır. Çocuğunuza güven vermek için onunla işbirliği yapabilirsiniz. Onu korkutan şeyi ifade etmesini, anlatmasını, hatta resmini çizmek için fırsat vermelisiniz. Korku olarak algıladıkları üzerine konuşarak gerçeği keşfetmesine yardımcı olabilirsiniz. Çocuğa bilinmeyenlerle ilgili basit ifadeler kullanmalısınız. Kitap, öykü, şarkı, oyun gibi materyallerden faydalanarak ona oyunla anlatabilir ve çocuğunuz için güvenli bir ortam oluşturabilirsiniz.

 Çocuğunuzu bu süreçte zorlamayın, Korktuğu şeyle direk baş başa bırakmak korkusunu azaltmak yerine onun korkusunu daha da arttıracaktır. Çocuk korktuğu duruma aşamalı olarak alıştırılmalıdır. Örneğin, karanlıkta uyuma korkusu yaşayan bir çocuğun üzerine kapı kapatılmamalıdır. İlk aşamada gece lambası kullanıp odasının kapısı açık bırakılmalıdır. ‘Odanın kapısını senin için açık bırakıyorum’ diyebilirsiniz. ‘Karanlıkta uyuma’ aşamasına yavaş yavaş geçmeniz önemlidir.

 

Çocuğa ihtiyacı olan fırsatı ve süreyi vermelisiniz. Bu süreçte sabırlı olun ve çocuğunuzu gözlemleyin. Çocukların korkması, korkularının olması normal fakat bu durum tekrarlıyorsa, çocuğun yaşam kalitesini, eğitim sürecini vb. etkiliyorsa bir uzmandan destek alınmalıdır.

Tuğba ARIKAN

Çocuk Gelişim Uzmanı

@birbutungelisim

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Tuğba Arıkan - Mesaj Gönder

# olan

göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Elbistan Kaynarca Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Elbistan Kaynarca hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Elbistan Kaynarca editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Elbistan Kaynarca değil haberi geçen ajanstır.