TEKNİK GÖRÜŞ KARBON AYAK İZİ

Merhaba sevgili okurlar, makro ve mikro ekonomik faaliyetlerin kırılgan bir seyir izlediği günümüzde karbon ayak izi nedir? Karbon ayak izinizin hem doğal çevreniz hem de cebiniz için ehemmiyeti ne kadar önemli? Bu haftaki yazımda karbon ayak izinizi sizlere anlatacağım. Ancak önce geçen yazımda birkaç okurumun çöp santralleri maliyeti konusunda sormuş olduğu soruya cevap vermek istiyorum. Çöp santralleri özellikle çöp sorununa kalıcı çözüm getirdikleri ve katma değer ürettikleri için büyük yatırımlardır. Güç ve parasal büyüklük olarak düşünürsek; 5MW (Megawatt) gücünde bir santral de 500MW gücünde bir santralde sizin çöp potansiyelinize göre kurulabilmektedir. Özel sektör 5 MW elektriksel güç üretebilecek bir santrali sadece çöp yakarak enerji üretecek şekilde 2019 verilerine göre yaklaşık 60- 90 milyon liraya aralığında tesis etmektedir. Bu miktar kişisel girişimciler için büyük bir yatırım gibi görünebilir ancak amortisman süresi (ortalama 3,5 yıl), Avrupa birliği fonları, devlet teşvikleri, alım garantileri ile beraber çok cazip bir yatırım aracı olarak düşünülmelidir. Ayrıca insan sağlığı ve çevre sağlığı için paha biçilmez avantaj sağlamaktadır.

Sorumuza cevap verdikten sonra konumuza dönersem ‘ayak izi’ kavramından yola çıkarak anlatacağım. Ayak izi bizim dünya üzerinde bıraktığımız biz gittikten sonra dünyalılaşan, dünyada kalan arkamızdaki kalıntıdır. Karbon ayak izi ise sanayi devrimi ile muazzam artış gösteren karbon üretimi sonucunda ortaya çıkmış bir kavramdır. Karbon ayak izinden kasıt ise genel manada kişi başına üretilen sera gazlarıdır. Sera gazları ne ola ki? Sürekli duyuyorum ancak? Diyor olabilirsiniz. Birkaç tane en ünlülerini sayarsam: Karbon dioksit (CO2), Metan (CH4), Nitröz Oksit (N2O), Hidroflorür karbonlar (HFCs) diyebilirim. Bu saydığım olağan şüpheliler atmosfere bizim yanma olayı dediğimiz kimyasal tepkimeler ile yayılmakta ve uzay boşluğuna gidemedikleri için doğal olarak atmosferimizde birikmektedir. Ozon (O3) tabakasını etkilemekle birlikte ki bu başlı başına ayrı bir konudur, dünya yüzeyine çarpıp dünyadan ayrılmak isteyen güneş ışınlarından ve onlar ile dünyadan ayrılması gereken fazla ısı enerjisi çekmekte ve tutmaktadırlar. İşte bu ısıyı tutmaları atmosferin ve doğal olarak ta dünyanın ortalama sıcaklığını artırmakta iklimler değişmekte veya kaybolmakta, küresel ısınma dediğimiz yine her kulağın aşina olduğu bir kavramın doğmasına ve felakete dönüşmesine neden olmaktadır. Neden felaket derseniz en basit iki örnek; İklim değişimi tarım faaliyetlerini etkileyerek tarım alanlarının sel, hortum, kuraklık, erozyon gibi nedenler ile zarar görmesi ve hasat kayıplarına, dolayısı ile maddi kayıplara ve kıtlığa neden olabileceğidir. Okyanus ve denizlerin sıcaklıklarının değişmesi bazı endemik balık ve canlı türlerinin yok olmasına neden olabileceği gibi pek çok deniz canlısının göç yollarını ve üreme alanlarını kaybetmesine neden olacak ve bu zincirleme etki, bu canlılar ile beslenen diğer canlı popülasyonunu etkileyerek ekosistemin topyekûn çökmesi ile sonuçlanacak etkiler oluşturacaktır. Maalesef anlattıklarım başladı, ülkemiz hatta Elbistan’ımız bunu hissediyor. Ülke ekonomilerini bu felaketlerin yanında saymıyorum bile… Yani sevgili okurlar karbon ayak izinizin ne denli önemli olduğunu ne kadar anlatsam azdır, anlaşılmıştır zaten.

Karbon ayak iziniz nasıl oluşur bunu merak etteniz mi? Cevap: Kapitalizm ile. Evet yine bu kavram karşımıza dikiliyor, çünkü tüketim kavramı, gereksiz ıvır-zıvır alışverişler karbon ayak izinizi büyütüyor. Ev ekonomilerinin sarsıcı bir dönemden geçtiği şu günlerde harcamalar konusunda daha ihtiyatlı davranılması gerekmektedir. İşte harcamalarda daha seçici davranmak doğaya verdiğimiz zararı minimize edecek en önemli alışkanlıktır. Karbon ayak izinizi öğrenmek için internet tarayıcınıza ‘‘karbon ayak izi’ ’yazarak birkaç soru ile günlük ne kadar karbon ürettiğinizi hesaplayabilirsiniz. Karşınıza çıkan sayılar sizi şaşırtabilir bu kadar sera gazını ben nasıl oluyor da üretiyorum? Diyebilirsiniz. Ürettiğiniz karbon miktarını azaltmak aynı zamanda doğrudan kişisel sağlık seviyenizide artıracaktır. Dolaşım sistemi, sindirim sistemi ve immün sisteminiz hatta ruh sağlığınız doğrudan azalttığınız kötü alışkanlıklarınıza karşı güçlenecek toplam yaşam döngünüzde sağlık harcamalarınız azalacaktır. Yani hem ekonominizi hem sağlığınızı düzeltmenin hem de çevre korunmasına katkı sağlamanın en kolay yöntemi kişisel karbon üretiminin azaltılmasıdır.

Sonuç olarak nasıl karbon ayak izimi küçülteceğim diyorsanız işte birkaç tavsiye: Yürüyerek gidebileceğiniz yerlere giderken otomobilinizi kullanmamanız, bireysel olarak aracınızı kullanmak yerine aynı istikamete giden insanlarla beraber gitmeniz, toplu taşıma sistemleri kullanmaya başlamanız, boş yere çalışan cihazları ve aydınlatmaları kapalı tutmanız, yıkanırken kullandığınız su miktarını nasıl daha az su ile yıkanırım diyerek azaltma yoluna gitmeniz, ambalajlı ürünler yerine en az kağıt ve ambalaj içeren doğal ürünler tercih etmeniz, elektronik cihaz kullanımınızı en aza indirmeniz, yalıtıma önem göstermeniz, ısıtıcı ve soğutucu cihazlarınızı en verimli nasıl kullanacağınızı öğrenip uygulamanız, her türlü materyal israfını en aza indirmeniz kişisel olarak üreteceğiniz karbon miktarını en aza indirecektir. İyi okumalar…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Aykut Yıldırım - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Elbistan Kaynarca Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Elbistan Kaynarca hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Elbistan Kaynarca editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Elbistan Kaynarca değil haberi geçen ajanstır.