Elbistan’da adı değiştirilen köylerimiz-2

Köylerimizin adına geçmeden önce şu bilgileri vermek isterim: Yerleşim yerlerini isimlendirmede ikinci etken o yerin ya öne çıkan ve herkes tarafından bilinen önemli bir özelliği ya da yerleşenlerin kültürel özellikleridir. Kokmuşköy, Ambarcık, Güplüce (Küplüce), Karamağara, (Ağviran/Akören), Evliya (Gündere), Güvercinlik, Kızıleğnek, Maraba, Beştepe, Beyyurdu, Dervişçimli, Topallı, Geçit, Ağlıca, Kışla, Gavurköy, Gavurören gibi.

Eğer bir yere yerleşenlerden daha önce orada bir isim verilmiş ve o isim meşhur olmuşsa ya olduğu gibi kabul edilmiş (Ketizmen ve Hergin gibi) ya da az çok dile ve kültüre uygun olarak değiştirilmiştir. Buna en güzel örnek Elbistan’ın ismidir. Şehrimiz; Karaelbistan ve çevresinde iken adı en az 2.000 yıldan beri su yeri, sulu yer anlamına gelen Ablasta idi. Bu isim, asırlar içinde bölgede yaşayan devlet ve medeniyetler, kendi dil ve kültürlerine uygun olarak Ablasta, Ablastayn, Ablastin, Abulustayn, (E)plastantia vs şeklinde ifade etmiştir. Türklerin özellikle Dulkadiroğullarının belgelerinde (mesela Alaüddevle’nin vakıfnamelerinde) Arapçanın da etkisiyle Ablistan/Eblistan şeklinde yazıldığı görülmektedir. 16. asırdan itibaren Albistan ve Elbistan olarak hem dilimize hem de tarihe demir atmıştır. Göksun, Maraş, Adana, Ankara ve Anadolu gibi yüzlerce isim, tıpkı Ablasta’nın Elbistan olması gibi benzer değişikliğe uğrayarak bugünkü şekillerinde kalıplaşmışlardır.

ADI DEĞİŞTİRİLEN KÖYLERİMİZİN LİSTESİ:

Akbayır: Til. 1563’te Til-i Kebir.

Aksakal: Kösolar (Kösolar kabilesinden dolayı adını almıştı)

Akveren: Ak Ören. (1563’te Ağ Viran)

Alembey: Alimbeyli Oymağı: İslamlu Yörüklerinden olan oymak adını Şaban Veled-i Alembey’den almıştır. (…) Çorum Sungurlu, Yozgat Sarıkaya, Ordu-Merkez ve Maraş-Elbistan’da bulunan Alembey adındaki köyler onlardan kalmadır. Alembeyli Avşarı, Boz-Ok’un Budak-Özü ve Akdağ, Dulkadır (Maraş), Ordu, Karahisar-ı Şarki ve buraya bağlı Bayramlı kazası ile Kayseri’ye de yerleşmiştir... (Burhaneddin Akbaş, Kayseride Oğuz-Türkmen (Yörük) Boyları)

Armutalan: Çöplü. (Bu köyü 16. asırda Dulkadir Türkmenleri içindeki Çöplü Avşarları’na mensup olan bir bölük kurmuştur. Adının Armutalan olması bu özelliğinden bir iz bırakır mı?)

Bakış: Malap, Höyücek ve Soğucak köyleri, ayrı yerlerde 3 ayrı köy olmasına rağmen 1994’te Bakış adı altında birleştirilerek kasaba yapıldı. ( Kahramanmaraş’ın büyükşehir olması ile Elbistan’daki tüm kasaba ve köyler adlarıyla birlikte mahalle oldular. Biz eski adlarının değiştirilmesine karşı çıkarken köyler de mahalle adı ile anılmaya başlandı!..)

Balıkçıl: Balıkçı. Karamanlı oymağının yerleştiği yerdir.

Çiçek: Çiçeklü / Çiçekli. (Çiçekli Oymağı Avşar boyundandır. Faruk Sümer, “Bozok Tarihine Ait Araştırmalar” isimli eserinde “Çiçekli oymağının adını boy beylerinin isminden (Çiçek Bey’den) aldığını ifade ediyor. (…) Çiçeklilerin en büyük obalarının adı Taf idi, ikinci büyük obalarına ise Yaplısu (Yapalak) deniyordu.  Demek ki Çiçekli soyundan gelenler ile Yapalaklu soyundan gelenler (Küçük Yapalak dâhil) akrabadırlar. Ayrıca Elbistan’ın içinde veya köylerinde yaşayan Taftaflar, Dafdaflar, Tavtavlar, Davdavlar da aynı boydandırlar.)

Çatova: Maraba; 1563’te Marabba. Yabancı seyyahlar ve arkeologlar Marobba diye yazmışlar.

Çalış: Çalışlu. Dağdere. [İlk yerleşim yeri Malatça, bazı kaynaklara göre Malakça’dır. Daha sonra bugünkü yerine göçmüştür. Yeni yerin adı Dağdere olarak anılırken ilk adı olan Çalışlu’yu çağrıştıracak şekilde Çalış’a çevrilmiştir. Eski yerleşim yerinde yine adı Malatça olan (mezra) vardır.]

Doğan: Azeniyeh. 1563’te ise Evzaniye, Ozan Öyüği (halk dilinde Ozanyuu) Doğanköy, Doğan. [Osmanlıca (eski Türkçe) harflerle yazılıp itinasız okunursa Azeniyeh, Evzaniye diye okunabilir. Bu telaffuz zaman içinde Ozan Öyüği ve Ozanyu şeklini almıştır. Buradan hareketle köyün en eski adının Azeniyeh olduğu söylenebilir.]

Eldelek: Eldeleklü. (Bir oymağın adıdır)

Elmalı: Elmalu. (Bir oymağın adıdır)

Evcihüyük: İlk yerleşenler “Evci” boyundan olmalı. Evciler Bayat Boyuna mensupturlar ve ülkemizde birçok yerleşim yerine adlarını vermişlerdir. Daha sonra köy satılarak birkaç kere el değiştirmiştir.

Geçit: Oğuz boylarından Dodurga adındaki oymak gelerek yerleşmiştir. Dodurgalar Recepli Avşarlarına bağlı olarak gösterilmiştir.

Gökçek: Gökçeören; 1563’te Gökçeviran.

Gözecik: Çerkezuşağı. (Sevdilli’nin bir mezrası olup köyün adı Çerkezan iken 1928’de Çerkezuşağı yapıldı. Çerkezan; Çerkez’in çocukları, Çerkez isimli bir şahsın soyundan olanlar demektir. Çerkezlerle alakasının olup olmadığı araştırılmalı.)

Gümüşdöven: Zerdekeş. (Şah İsmail’in önemli komutanlarından biri olan Zerdekeş’ten dolayı bu isim verildiği düşünülmektedir. Şah İsmail “Dulkadirlilerle savaşmak ve Elbistan’a baskın yapmak için geldiğinde Zerdekeş isimli komutanı Nurhak yakınlarında çıkan çatışmaların birinde öldürülmüş ve o mıntıkaya gömülmüştür” Binlerce yıldır Elbistan-Nurhak-Kapıdere yol güzergâhının Zerdekeş köyünden geçtiği düşünülürse olayın bu köyün yakınında gerçekleştiği, ismini o şahıstan aldığı anlaşılır.)

Günaltı: Kistik

Gündere: Avlıyalu, Avlıya/ Evliya: Köydeki iki mezarda (birinin ‘Ali Cabir’ olduğu rivayeti varken ikincinin adı bilinmiyor) yatanların veli oldukları kabul edildiğinden Evliya ismi verilmiştir.

Güplüce: Küplüce (Eski yerleşim yeridir, birçok yerinde yapılan kazılarda sayısız küp kırıkları ve küp ocaklarına rastlandığından bu isim verilmiştir.)

Güvercinlik: 1563’te Güvercinlik-i Sagir. (Sağir, küçük demektir. Güvercinlik-i Sagir de Küçük Güvercinlik demek olduğuna göre yakınında veya Elbistan’a bağlı ‘Güvercinlik’ adını taşıyan daha büyük bir yerleşim yerinin olması gerektiği akla gelir ki K. Maraş, Hatay, Gaziantep üçgeninde içinde “Elbistan Höyüğü” isimli bir de höyüğü olan Güvercinlik adında bir yerleşim yeri vardır. Bazı vakıf kayıtlarında Elbistan’a bağlı olduğu yazılıdır. Ayrıca Elbistan’ın İncecik köyü yakınlarında yine eskiden kalma Güvercinlik adında eski bir yerleşim yeri de vardır.)

-köylerimizin değişen isimlerinin son bölümü haftaya-

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Arif Bilgin - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Elbistan Kaynarca Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Elbistan Kaynarca hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Elbistan Kaynarca editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Elbistan Kaynarca değil haberi geçen ajanstır.